„W ciemności” – Holland kręciła w Piotrkowie

w-ciemnosci70-osobowa, międzynarodowa ekipa filmowa, pod kierownictwem słynnej reżyserki Agnieszki Holland, przez dwa dni, od poniedziałku do wtorku, od 22 do 23 marca 2010 roku, realizowała w Piotrkowie zdjęcia do dramatu „W ciemności”. Na planie pojawili się m.in. Robert Więckiewicz i Kinga Preis. Filmowcy nie tylko wzbudzali zainteresowanie mieszkańców miasta, ale wprowadzili również trochę zamieszania i ożywili nieco senną atmosferę piotrkowskiej Starówki.W drzwiach kościoła o.o. jezuitów, w deszczu, na przedzie wiernych stoi kobieta w błękitnym kapelusiku z dziewczynką ubraną w białą, komunijną sukienkę. Obok niej w załomie muru kryje się przed kroplami deszczu młody chłopak w cyklistówce. W pewnym momencie kobieta odwraca się i krzyczy ze złością do stojącego za nią mężczyzny w ciemnym garniturze:

Poldek! Poldek! Po chwili rozlega się głośne: – Stop! Stop kamera! Uwaga! Przygotować się do dubla! Wszyscy na pozycje!

Agnieszka HollandTe same komendy kilka sekund później padają jeszcze w języku angielskim. Reżyserka Agnieszka Holland piotrkowskie zdjęcia do swego filmu „W ciemności” (w trakcie produkcji obraz nosił roboczą nazwę „Ukryci”) rozpoczęła w poniedziałek, 22 marca 2010 roku, na ulicy Konarskiego przy kościele oo. Jezuitów. Wspomnianą kobieta w błękitnym nakryciu głowy w drzwiach kościoła była znana aktorka Kinga Preis, zaś mężczyzną, którego nazwała Poldkiem, był Robert Więckiewicz, jeden z najpopularniejszych i najbardziej cenionych współczesnych polskich aktorów.

Piotrków to piąte po Berlinie, Lipsku, Warszawie i Łodzi miasto, które użyczyło słynnej reżyserce swych plenerów. Decyzja o tym, że Piotrków zagra w dramacie „W ciemności” zapadła w styczniu 2010 roku, choć na wstępny rekonesans Agnieszka Holland przyjechała do Piotrkowa jeszcze w listopadzie 2009 roku. Jak sama mówiła pomysł wykorzystania miasta jako pleneru podsunął jej Andrzej Besztak: – Nasz kierownik produkcji, który z nami pracuje kręcił tutaj filmy. Ja z kolei Piotrków znam bo mam tutaj rodzinę. To w ogóle jest piękne miasto, i ma to Stare Miasto, które posiada mnóstwo takich urokliwych jeszcze, odpowiednich dla historycznego filmu, miejsc.

Realizowana w strugach sztucznego deszczu przez ponad półtorej godziny wspomniana scena z udziałem Kingi Preis i Roberta Więckiewicza były jednymi z wielu kadrów jakie ekipa filmowa realizowała w Piotrkowie. W tym samym momencie, gdy Agnieszka Holland reżyserowała ujęcia na ulicy Konarskiego, w innej części Piotrkowa, przy ulicy Wojska Polskiego 39, na przylegającym do dawnego browaru Spana podwórzu, druga ekipa pod kierunkiem jej córki, reżyserki Katarzyny Adamik, kręciła sceny z pogromu getta. Strzały, żandarmi wywlekający dzieci z domów i wrzucający je na ciężarówkę, płacz i krzyki kobiet – ujęcia te nie należały do najłatwiejszych, zwłaszcza że pogoda nie sprzyjała częstym próbom i dublom. Również statystujące dzieci niekoniecznie chciały płakać na zawołanie reżyserki. Pierwszy dzień pobytu w Piotrkowie filmowcy zakończyli realizując w porze wieczornej zdjęcia we wnętrzu kościoła pod wezwaniem św. Jacka i Doroty.

23 marca 2010 roku, drugi dzień pracy ekipy pogoda okazała się bardziej łaskawa dla filmowców. W blasku wiosennego słońca realizowali oni m.in. zdjęcia w podwórzu pomiędzy ulicą Farną a Rynkiem Trybunalskim, we wnętrzach dawnego aresztu śledczego – tutaj kręcono scenę aresztowania Leopolda Sochy przez hitlerowców – oraz na ulicy Rwańskiej, przy wejściu do kościoła augsbursko-ewangelickiego i na podwórzu przy placu Czarnieckiego 3. Filmowcy do zdjęć zaangażowali stu piotrkowian, połowę tej liczby stanowiły dzieci.

„W ciemności” to polsko-niemiecko-kanadyjska koprodukcja, opowiadająca autentyczną historię lwowskiego złodziejaszka i kanalarza, Leopolda Sochy, który w czasie II wojny światowej, w okupowanym przez hitlerowców Lwowie, uratował grupę kilkunastu Żydów ukrywając ich w miejskich kanałach. Inicjatywa przełożenia historii Sochy na język filmu, jak mówiła na planie w Piotrkowie reżyserka, wyszła od Kanadyjczyków: – Kanadyjski scenarzysta, David Shamoon, zainteresował się tą historią oglądając dokument z lat 80. i czytając książkę historyczno-dokumentalną na ten temat, zatytułowaną „W kanałach Lwowa”. Skontaktował się ze mną. Napisał pierwszą wersję scenariusza i chciał abym ją przeczytała. To było bardzo ciekawe, bo prezentujące zupełnie inne spojrzenie na tamte wydarzenia. Inni bohaterowie, inny nastrój i inne wszystko. Pomyślałam więc, że może by tak podjąć się tego tematu. Zaczęliśmy zbierać informacje. To jest potrójna koprodukcja więc praca przygotowawcza trwa dość długo zanim się zbierze całą dokumentację.

Producentami obrazu ze strony polskiej było Studio Filmowe „Zebra”, z niemieckiej – Schmidtz Katze Filmkollektiv, a z kanadyjskiej – The Film Works. Film Agnieszki Holland to piąta zagraniczna produkcja realizowana w Piotrkowie po takich filmach, jak: „Biesy” Andrzeja Wajdy, „Daens” Stijna Coninxa, „Jakub kłamca” Petera Kassovitza i „Masz na imię Justine” Franco de Pena.

Odtwórcą postaci Leopolda Sochy w dramacie „Ukryci” był Robert Więckiewicz. Jak przyznała w rozmowie Agnieszka Holland aktor był jej faworytem do tej roli od samego początku: – Od razu myślałam o Robercie. Z tym, że producenci chcieli na początku film robić po angielsku i z jakimś angielskojęzycznym, znanym aktorem. Bardzo się jednak broniłam przed tym pomysłem, bowiem uznałam, że taki film ma dzisiaj już tylko sens jeśli ma maksymalny autentyzm ludzi, miejsc i języka.

Obok Roberta Więckiewicza i Kingi Preis w filmie grają także znany niemiecki aktor Benno Fuhrmann, Maria Schrader, Hubert Knanp, Marcin Bosak, Agnieszka Geochowska, Piotr Głowacki , Andrzej Mastalerz, Krzysztof Skonieczny, Jerzy Walczak i Maria Semotiuk.

 Wpadki i wypadki na planie

Podczas dwudniowego pobytu ekipy filmowej nad Strawą, nie wszystko układało się po myśli przedstawicieli X Muzy. Pierwszego dnia miał miejsce dość groźnie wyglądający wypadek na planie. Podczas realizacji zdjęć przy Wojska Polskiego, obok dawnego browaru, w trakcie nagrywania kadrów z pogromu getta jedna z biegnących w kierunku ciężarówki statystek niefortunnie potknęła się i uderzyła głową o jezdnię. Decyzją obecnych na planie ratowników medycznych została odwieziona do szpitala. Na szczęście do innych, równie groźnych zdarzeń już nie doszło, choć nie obyło się bez wpadek. Realizując w dawnym areszcie ujęcia z aresztowania Sochy, Agnieszka Holland poprosiła pirotechników o „tlący się dym”, niestety nie wszystko ułożyło się po myśli tychże i reżyserka otrzymała kłęby czarnego, ciężkiego, gryzącego dymu, który w ciągu kilku sekund spowił cały plan i ekipę. Druga wpadka związana była z zabytkową ciężarówką marki Opel, na co dzień własnością Muzeum Motoryzacji w Warszawie. Jej przejazd przez staromiejski Rynek pozostawił po sobie ślad w postaci smugi oleju na granitowej nawierzchni. Problemem musiała się zająć wezwana na pomoc Straż Pożarna.

w-ciemnosci-1

Premiera filmu „W ciemności” odbyła się 5 stycznia 2012 roku. Produkcja w roku premiery była również nominowana do Oskara, nagrody Amerykańskiej Akademii Filmowej, w kategorii najlepszego filmu nieanglojęzycznego.

Tekst: Agnieszka Warchulińska

Foto: Agnieszka Warchulińska, YoAnna

Źródła:

  1. „Tydzień Trybunalski” 12/2010